Restrukturyzacja firmy : Postępowanie o zatwierdzenie układu – etap pozasądowy (1)

Przypomnijmy …

Adresatami postępowania restrukturyzacyjnego są przedsiębiorcy niewypłacalni lub zagrożeni niewypłacalnością [1]. W świetle art. 3 ust. 1 ustawy Prawo restrukturyzacyjne (pr.restr.) celem postępowania restrukturyzacyjnego jest uniknięcie ogłoszenia upadłości dłużnika przez umożliwienie mu restrukturyzacji w drodze zawarcia układu z wierzycielami, Przeprowadzana zmiana dotychczasowej struktury przedsiębiorstwa pozwoli utrzymać firmę na rynku, mimo wcześniej powstałych w niej trudności finansowych.

W art. 2 pr.restr. ustawodawca wymienia cztery rodzaje postępowania restrukturyzacyjnego: postępowanie o zatwierdzenie układu, przyspieszone postępowanie układowe, postępowanie układowe, postępowanie sanacyjne.

Zobacz nasze poprzednie  artykuły:

• Restrukturyzacja firmy: Kto i kiedy może z niej skorzystać
• Restrukturyzacja firmy: Wniosek restrukturyzacyjny – wybrane zagadnienia

Co wyróżnia postępowanie o zatwierdzenie układu od pozostałych postępowań?

Postępowanie o zatwierdzenie układu (PZU 2,0) zostało uregulowane w art. 210 – 226 pr. restr. Przedsiębiorcy najczęściej wybierają ten rodzaj postępowania, ponieważ jego procedura zawiera minimum formalności. Obejmuje etap pozasądowy i sądowy. Na etapie pozasądowym następuje zawarcie układu w wyniku zebrania głosów wierzycieli przez dłużnika z pomocą doradcy restrukturyzacyjnego. Ingerencja sądowa rozpoczyna się dopiero od złożenia do sądu gospodarczego wniosku o zatwierdzenie układu.

Istotne!

W świetle art. 3 ust 2 pkt 2 pr. restr. postępowanie o zatwierdzenie układu może być prowadzone, jeżeli suma wierzytelności spornych uprawniających do głosowania nad układem nie przekracza 15% sumy wierzytelności uprawniających do głosowania nad układem.

Co obejmuje etap pozasądowy postępowania o zatwierdzenie układu ?

1. Etap pozasądowy postępowania o zatwierdzenie układu rozpoczyna się od podpisania  umowy z wybranym przez dłużnika nadzorcą układu (doradca restrukturyzacyjny) (art. 210 ust. 1 pr. restr.).

2. Niezwłocznie po rozpoczęciu przez nadzorcę układu pełnienia swojej funkcji dłużnik dokonuje ustalenia dnia układowego (art. 211ust. 1 pr. restr.).

3. Po podpisaniu umowy z nadzorcą, dłużnik z jego pomocą przygotowuje spis wierzytelności, spis wierzytelności spornych oraz wstępny plan restrukturyzacyjny.

4. Dłużnik składa wierzycielom propozycje układowe (art. 156 pr. restr,).

5. Po sporządzeniu spisu wierzytelności, spisu wierzytelności spornych oraz wstępnego planu restrukturyzacyjnego nadzorca układu może dokonać obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego (art. 211 ust. 1, art. 226a ust. 1 pr. restr.).

6. Po ustaleniu dnia układowego nadzorca układu zakłada i prowadzi akta w systemie teleinformatycznym obsługującym postępowanie sądowe (art. 211a ust. 1 pr. restr.).

7. Nadzorca układu zbiera na piśmie głosy wierzycieli (art. 212 ust. 1 pr.restr).

8. Na podstawie zebranych głosów nadzorca układu sporządza sprawozdanie które zawiera m.in. stwierdzenie przyjęcia układu (art. 217 ust. 4 w zw. z art. 220 pr.restr.)

Dłużnik wybiera nadzorcę układu

W postępowaniu o zatwierdzenie układu dłużnik zawiera umowę o sprawowanie nadzoru nad przebiegiem postępowania z wybranym przez siebie licencjonowanym doradcą restrukturyzacyjnym. W umowie określa się obowiązkowo wynagrodzenie nadzorcy układu (art. 210 w związku z art. 35 ust. 1- 2 pr. restr.).

W piśmiennictwie podkreślono, że niniejsza umowa „ma charakter umowy zlecenia, dotyczy bowiem wykonywania czynności prawnych na rzecz zlecającego. Umowa powinna określać zakres zlecenia, przy czym może to być odwołanie się do treści Prawa restrukturyzacyjnego, np. przez stwierdzenie, że dotyczy wykonywania czynności nadzorcy układu” [2] .

Wyszukiwanie doradcy restrukturyzacyjnego jest dostępne TUTAJ.

Nadzorca układu pełni on swoją funkcję od dnia zawarcia umowy. Do jego czynności należy w szczególności:

1) sporządzenie wspólnie z dłużnikiem planu restrukturyzacyjnego,

2) przygotowanie wspólnie z dłużnikiem propozycji układowych,

3) sporządzenie spisu wierzytelności oraz spisu wierzytelności spornych,

4) współpraca z dłużnikiem w zakresie sprawnego i zgodnego z prawem zbierania głosów przy zachowaniu praw wierzycieli,

5) złożenie sprawozdania o możliwości wykonania układu (art. 37 ust. 2 pr. restr.).

Istotne!

Od dnia dokonania obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego do dnia prawomocnego umorzenia postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o zatwierdzenie układu albo zakończenia postępowania o zatwierdzenie układu nadzorca układu wykonuje uprawnienia nadzorcy sądowego (art. 226d pr. restr.).

Spis wierzytelności – co zawiera

Spis wierzytelności zawiera listę nieuregulowanych zobowiązań dłużnika, które będą restrukturyzowane w ramach układu, czyli porozumienia  zawartego z wierzycielami.

W postępowaniu o zatwierdzenie układu wierzyciele nie zgłaszają nadzorcy układu należnych im wierzytelności. Ich spis sporządza nadzorca układu na podstawie ksiąg rachunkowych, innych dokumentów dłużnika, wpisów w księgach wieczystych oraz rejestrach , które posiada dłużnik (art. 84 ust. 1  pr. restr.). Jak wskazuje piśmiennictwo:

„Spis wierzytelności spornych powinien powstać w oparciu o znajdujące się u dłużnika wezwania do zapłaty, doręczone pozwy i inne tego typu przejawy woli wierzycieli” [3].

Definicje wierzytelności spornej zawiera art. 65 ust. 5 pr. restr. zgodnie z którą przez wierzytelność sporną należy rozumieć wierzytelność która została skonkretyzowana co do zakresu świadczenia dłużnika i podstawy faktycznej, w szczególności wierzytelność, co do której dłużnik został wezwany do spełnienia świadczenia, zawezwano dłużnika do próby ugodowej, wytoczono powództwo przeciwko dłużnikowi albo podniesiono zarzut potrącenia w sprawie wszczętej przez dłużnika, albo co do której toczy się postępowanie przed sądem polubownym.

Zasady sporządzania spisu wierzytelności zawiera art. 86 pr. restr. Spis wierzytelności zawiera zestawienie całego zadłużenia firmy. Dla każdego wierzyciela podana jest suma wierzytelności i sumę, według której będzie obliczany głos wierzyciela w głosowaniu nad układem, informację o istnieniu i rodzaju zabezpieczenia wierzytelności. Lista wierzytelności ujmowanych w niniejszym spisie znajduje się w art. 80 -81 pr. restr.

Wstępny plan restrukturyzacyjny – co zawiera

Na początkowym etapie postępowania o zatwierdzenie układu dłużnik z pomocą doradcy restrukturyzacyjnego sporządza wstępny plan restrukturyzacyjny. Stanowi on niejako ułatwienie:

„dla nadzorcy przy sporządzaniu właściwego planu restrukturyzacyjnego, dzięki temu, że zawiera elementy najistotniejsze z punktu widzenia zawarcia układu i jego wykonania” [4].

Wstępny plan restrukturyzacyjny zawiera:

1. Analizę przyczyn trudnej sytuacji ekonomicznej dłużnika. Literatura prawnicza wskazuje, że należy jej „poszukiwać w:

1) systemie zarządzania;

2) obszarze marketingu i sprzedaży;

3) obszarze finansów;

4) obszarze badań i rozwoju;

5) systemach informacyjnych”. Tak Hrycaj A. (red.), Prawo umów handlowych. Prawo restrukturyzacyjne i upadłościowe. Wyd. 2, Tom 6, Warszawa 2020, Legalis.

2. Wstępny opis i przegląd planowanych środków restrukturyzacyjnych i związanych z nimi kosztów.

„Powinien zatem nawiązywać do przenalizowanych przyczyn trudnej sytuacji i wskazywać metody działania konieczne, aby uniknąć powtórzenia się sytuacji w przyszłości. Elementem działań restrukturyzacyjnych może być także przeznaczenie części majątku na zaspokojenie wierzycieli” [5].

W tym miejscu należy określić jakie zmiany w firmie podejmie dłużnik w celu poprawienia jej sytuacji ekonomicznej. Mogą to być zmiany organizacyjne (np. zmiana profilu działalności firmy, redukcja zatrudnienia), zmiany w majątku firmy (np. częściowa sprzedaż posiadanych nieruchomości gruntowych lub lokalowych).

3. Wstępny harmonogram wdrożenia środków restrukturyzacyjnych. Tutaj należy podać w jakich terminach czasie zostaną wdrożone planowane środki restrukturyzacyjne.

Wstępny plan restrukturyzacyjny zawiera również sprawozdanie finansowe dłużnika sporządzone na dzień przypadający w okresie trzydziestu dni przed dniem złożenia wniosku (art. 9 pr. restr.).

Ustalenie dnia układowego

Zgodnie z art. 211 ust. 1 – 2 pr. restr. niezwłocznie po rozpoczęciu przez nadzorcę układu pełnienia swojej funkcji dłużnik dokonuje ustalenia dnia układowego. Dzień układowy przypada nie wcześniej niż trzy miesiące i nie później niż dzień przed dniem złożenia wniosku o zatwierdzenie układu.

„Dzień układowy wyznacza czas, jaki dają sobie dłużnik i nadzorca układu na przeprowadzenie procedury zbierania głosów. Ustawa wyznacza jako maksymalny czas 4 miesięcy (od obwieszczenia do złożenia wniosku o zatwierdzenie układu), podczas gdy głos oddany przez wierzyciela zachowuje ważność przez 3 miesiące (między jego oddaniem a złożeniem wniosku o zatwierdzenie układu do sądu)” [6].

Obwieszczenie w Krajowym Rejestrze Zadłużonych o ustaleniu dnia układowego

Po sporządzeniu spisu wierzytelności, spisu wierzytelności spornych (jeżeli występują) oraz wstępnego planu restrukturyzacyjnego, nadzorca układu może dokonać obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (KRZ).

Tak będzie  wtedy, gdy nie zachodzą okoliczności niedopuszczające do jego obwieszczenia. W świetle art. 226a ust. 2  pr. restr. ustawodawca wyklucza m.in. dłużników, którzy w ciągu ostatnich dziesięciu lat prowadzili postępowanie o zatwierdzenie układu, w którym dokonano obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego. Oznacza to, że zadłużony przedsiębiorca może skorzystać z tego rodzaju postępowania raz na dziesięć lat.

Elementy obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego zostały podane w art. 226c ust. 1 pr. restr. Po ustaleniu dnia układowego nadzorca układu zakłada i prowadzi akta w systemie teleinformatycznym obsługującym postępowanie sądowe. Regulację prawną w tym zakresie zawiera § 4 i § 6 ust. 1-3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 listopada 2021 r. w sprawie sposobu i trybu prowadzenia i udostępniania akt oraz zbioru dokumentów w postępowaniu o zatwierdzenie układu (Dz.U.2021.2118) ( art. 211a ust. 1  i ust. 7 pr. restr.).

Ochrona prawna dłużnika po dokonaniu obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego

Z dniem dokonania w KRZ obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego dłużnikowi przysługuje ochrona prawna przed wypowiadaniem umów oraz egzekucją komorniczą. Z mocy art. 226e pr. restr. [7] niedopuszczalne jest:

• wypowiedzenie przez wynajmującego lub wydzierżawiającego umowy najmu lub dzierżawy lokalu lub nieruchomości, w których jest prowadzone przedsiębiorstwo dłużnika,
• wypowiedzenie umów leasingu, ubezpieczeń majątkowych, umów rachunku bankowego, umów poręczeń, umów obejmujących licencje udzielone dłużnikowi oraz gwarancji lub akredytyw oraz innych umów o podstawowym znaczeniu dla prowadzenia przedsiębiorstwa dłużnika [8].

Zostają także zawieszone dotychczas toczące się postępowania egzekucyjne. Wyjątek stanowi egzekucja świadczeń alimentacyjnych oraz rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci oraz z tytułu zamiany uprawnień objętych treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę przepisów [9]. Po dniu obwieszczenia komornik nie może rozpoczynać nowych egzekucji.

Powyższa ochrona trwa 4 miesiące. W tym czasie dłużnik powinien złożyć do sądu gospodarczego wniosek o zatwierdzenie układu ( art. 226g pr. restr. ).

W drugiej części artykułu napiszemy o propozycjach układowych, głosowaniu nad układem oraz sprawozdaniu nadzorcy układu zawierającym m.in. stwierdzenie przyjęcia układu.

Podstawa prawna:

Art.2, art. 3 ust. 1-2, art. 6 ust. 1, art. 9, art. 35 ust. 1- 2, art. 37 ust. 2, art. 65 ust. 5, art. 80-81, art. 84 ust. 1, art. 86, art. 156, art. 210 ust. 1, art. 211 ust. 1-2, art. 211a ust. 1 i ust. 7, art. 226 ust. 1-2, art. 226c ust. 1, art. 226d, art. 226e , 226g, art. 256 ust. 1-2, art. 312 Ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (t.j. Dz.U.2022.2309)

Objaśnienie:

[1] Tak wskazuje art. 6 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego.

[2] Tak Zimmerman P., Prawo upadłościowe. Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz. Wyd. 7, Warszawa 2022, Legalis [w:] komentarzu do art. 35 ust. 1- 2 pr.restr.

[3] Tak Zimmerman P., Prawo upadłościowe. Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz. Wyd. 7, Warszawa 2022, Legalis [w:] komentarzu do art. 90 pr. restr.

[4] Tak Zimmerman P., Prawo upadłościowe. Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz. Wyd. 7, Warszawa 2022, Legalis [w:] komentarzu do art. 9 pr. restr.

[5] Tamże

[6] Tak Zimmerman P., Prawo upadłościowe. Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz. Wyd. 7, Warszawa 2022, Legalis [w:] komentarzu do art. 211 pr. restr.

[7] W art. 226e Prawa restrukturyzacyjnego do postepowania o zatwierdzenie układu ustawodawca nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów zawartych w art. 256 i w art.312 tejże ustawy, które dotyczą zakazu wypowiadania umów oraz zakazu prowadzenia egzekucji komorniczych.

[8] Z art. 256 ust. 2 Prawa restrukturyzacyjnego spis umów o podstawowym znaczeniu dla prowadzenia przedsiębiorstwa dłużnika sporządza nadzorca sądowy i składa do akt w terminie trzech tygodni od dnia otwarcia postępowania.

[9] Powyższe wynika z odpowiedniego stosowania art. 312 ust. 5 Prawa restrukturyzacyjnego.

Stan prawny na dzień 15 sierpnia 2023 roku

Małgorzata Gach, Wanda Książek