IP Box – kompendium wiedzy dla spółek technologicznych – cz. 1

Obraz autorstwa freepik

IP Box – na czym polega i kto może z niej skorzystać?

IP Box to preferencja podatkowa polegająca na opodatkowaniu kwalifikowanego dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej stawką 5% podatku dochodowego. Preferencja ta dotyczy podatników CIT, którzy osiągają dochody z komercjalizacji określonych praw własności intelektualnej, w szczególności autorskiego prawa do programu komputerowego.[1]

Warunkiem zastosowania 5% stawki nie jest jednak samo posiadanie prawa autorskiego.

Ustawodawca wyraźnie wskazuje, że kwalifikowane IP musi zostać „wytworzone, rozwinięte lub ulepszone przez podatnika w ramach prowadzonej przez niego działalności badawczo-rozwojowej”.[2] Preferencją mogą być objęte dochody osiągnięte m.in. z opłat licencyjnych, sprzedaży kwalifikowanego prawa własności intelektualnej lub z IP uwzględnionego w cenie produktu lub usługi. [5]

Wysokość dochodu objętego 5% stawką ustala się przy zastosowaniu tzw. wskaźnika nexus, który odzwierciedla relację kosztów własnej działalności B+R do całkowitych kosztów związanych z danym prawem. [6]

Dodatkowo podatnik jest zobowiązany do prowadzenia odrębnej ewidencji rachunkowej umożliwiającej wyodrębnienie każdego kwalifikowanego IP oraz ustalenie przypadających na nie przychodów, kosztów i dochodu.[7] Brak takiej ewidencji skutkuje koniecznością opodatkowania dochodu na zasadach ogólnych. [8]

Działalność badawczo-rozwojowa jako warunek zastosowania IP Box

Kluczowym warunkiem zastosowania preferencji IP Box jest prowadzenie działalności badawczo-rozwojowej. Wynika to wprost z art. 24d ust. 2 ustawy o CIT. Oznacza to, że sam fakt stworzenia oprogramowania i posiadania do niego praw autorskich nie jest wystarczający, a konieczne jest wykazanie, że prace nad nim miały charakter B+R w rozumieniu przepisów podatkowych.

Co może być uznane za działalność B+R

Działalność badawczo-rozwojowa to działalność twórcza obejmująca badania naukowe lub prace rozwojowe, podejmowana w sposób systematyczny w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania ich do tworzenia nowych zastosowań,[3] przy czym prace rozwojowe obejmują m.in. tworzenie nowych lub istotnie ulepszonych produktów lub usług, z wyłączeniem zmian rutynowych i okresowych.[4]

Dla spółek technologicznych zasadnicze znaczenie mają prace rozwojowe, które obejmują nabywanie, łączenie, kształtowanie i wykorzystywanie dostępnej wiedzy do tworzenia nowych lub istotnie ulepszonych produktów, procesów lub usług, z wyłączeniem zmian rutynowych i okresowych. [9]

W kontekście branży IT oznacza to, że za działalność B+R mogą zostać uznane prace polegające na opracowaniu nowych funkcjonalności, tworzeniu autorskich algorytmów, budowie nowej architektury systemu czy projektowaniu innowacyjnych rozwiązań informatycznych. Natomiast czynności polegające wyłącznie na wdrożeniu gotowego oprogramowania, konfiguracji systemu, usuwaniu bieżących błędów czy wprowadzaniu standardowych aktualizacji co do zasady nie spełniają przesłanek działalności badawczo-rozwojowej.

W praktyce to właśnie prawidłowa kwalifikacja prac jako B+R jest najczęściej weryfikowanym elementem przy stosowaniu IP Box. Jeżeli bowiem oprogramowanie nie zostało wytworzone w ramach działalności badawczo-rozwojowej w rozumieniu przepisów to  preferencja nie może znaleźć zastosowania, niezależnie od tego, czy dochód pochodzi ze sprzedaży programu, czy z udzielania licencji.

IP Box – kwalifikowane prawo własności intelektualnej – czy każde oprogramowanie się kwalifikuje?

Nie każde oprogramowanie automatycznie daje prawo do zastosowania IP Box. Ustawa o CIT zawiera zamknięty katalog praw, które mogą zostać uznane za kwalifikowane prawa własności intelektualnej [2]. Oznacza to, że tylko prawa wyraźnie wskazane w przepisie mogą korzystać z preferencyjnej 5% stawki.

Zgodnie z art. 24d ust. 2 ustawy o CIT kwalifikowanymi prawami własności intelektualnej są:

1. patent,
2. prawo ochronne na wzór użytkowy,
3. prawo z rejestracji wzoru przemysłowego,
4. prawo z rejestracji topografii układu scalonego,
5. dodatkowe prawo ochronne dla patentu na produkt leczniczy lub produkt ochrony roślin,
6. prawo z rejestracji produktu leczniczego i produktu leczniczego weterynaryjnego dopuszczonych do obrotu,
7. wyłączne prawo do odmiany roślin (na podstawie ustawy o ochronie prawnej odmian roślin),
8. autorskie prawo do programu komputerowego

W przypadku branży IT kluczowe znaczenie ma oczywiście ostatnia z wymienionych kategorii, czyli autorskie prawo do programu komputerowego. Program komputerowy podlega ochronie jak utwór literacki,[10] co oznacza, że jeśli ma charakter twórczy, korzysta z ochrony prawa autorskiego.

Aby jednak dane oprogramowanie mogło zostać objęte preferencją IP Box, musi ono nie tylko podlegać ochronie prawnej, lecz także zostać wytworzone, rozwinięte lub ulepszone przez podatnika w ramach prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej.[2] Oznacza to, że preferencja nie obejmuje przypadków, w których spółka jedynie nabywa gotowe rozwiązanie lub korzysta z cudzej licencji – konieczne jest wykazanie własnego, twórczego wkładu w jego powstanie.

Dochód z kwalifikowanego IP – co dokładnie podlega 5% stawce?

IP Box nie obejmuje całego przychodu spółki ani nawet całego dochodu z działalności IT. Preferencyjna stawka 5% dotyczy wyłącznie kwalifikowanego dochodu z kwalifikowanego prawa własności intelektualnej.[11] Co istotne  chodzi o dochód, czyli przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania, a nie o samą wartość sprzedaży. [12]

Objęte preferencyjną stawką mogą zostać dochody:

• z opłat lub należności wynikających z umowy licencyjnej dotyczącej kwalifikowanego IP (np. udzielanie licencji na oprogramowanie),
• ze sprzedaży kwalifikowanego prawa własności intelektualnej (np. sprzedaż praw autorskich do programu),
• z kwalifikowanego IP uwzględnionego w cenie sprzedaży produktu lub usługi (np. gdy oprogramowanie stanowi element sprzedawanego systemu),
• z odszkodowania za naruszenie praw wynikających z kwalifikowanego IP. [5]

W praktyce dla spółek IT oznacza to, że 5% stawką może być objęty dochód ze sprzedaży praw do programu komputerowego albo z udzielania licencji. Natomiast zwykłe świadczenie usług programistycznych bez przeniesienia praw autorskich lub bez wyodrębnienia kwalifikowanego IP  co do zasady nie daje automatycznie prawa do zastosowania IP Box.

IP Box – czy cały dochód będzie objęty preferencyjną stawką podatku?

Niestety nie. Ustawodawca wprowadził mechanizm tzw. wskaźnika nexus, który ogranicza zakres dochodu podlegającego stawce 5% do tej części, która odpowiada rzeczywistemu zaangażowaniu podatnika w działalność badawczo-rozwojową.[6] Oznacza to, że nawet jeśli spółka sprzedaje kwalifikowane IP, konieczne jest jeszcze prawidłowe wyliczenie części dochodu, która może zostać objęta preferencją.

W kolejnej części artykułu będzie mowa na temat wskaźnika nexus oraz na temat wymogów ewidencyjnych

Objaśnienia

[1] art. 24d ust. 2 pkt 8 ustawy o CIT

[2] art. 24d ust. 2 ustawy o CIT

[3] art. 4a pkt 26 ustawy o CIT

[4] art. 4a pkt 28 ustawy o CIT

[5] art. 24d ust. 7 ustawy o CIT

[6] art. 24d ust. 4 ustawy o CIT

[7] art. 24e ust. 1 ustawy o CIT

[8] art. 24e ust. 2 w zw. z art. 19 ustawy o CIT

[9] art. 4a pkt 28 ustawy o CIT w zw. z art. 4 ust. 3 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

[10] art. 74 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych

[11] art. 24d ust. 1 ustawy o CIT

[12] (art. 24d ust. 3 ustawy o CIT)

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 278 z późn. zm.).
• Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1571 z późn. zm.).
• Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 24 z późn. zm.).

Stan prawny aktualny na 23 marca 2026 r.

Klaudia Sołtysik – aplikantka radcowska w Kancelarii Radcy Prawnego Małgorzaty Gach