Przekształcenie JDG w spółkę kapitałową – sposób na zapewnienie sukcesji – problemy praktyczne (3)

Obraz autorstwa pressfoto na Magnific

W praktyce przedsiębiorcy najczęściej koncentrują się na kwestii ograniczenia odpowiedzialności. Tymczasem równie istotne pozostają zagadnienia dotyczące:

• firmy przedsiębiorcy,
• struktury majątkowej spółki,
• wysokości kapitału zakładowego,
• praw wspólnika,
• pozycji przedsiębiorcy po przekształceniu.

To właśnie te kwestie mają fundamentalne znaczenie dla dalszego funkcjonowania przedsiębiorstwa po zmianie formy prawnej.

Zobacz poprzednie części artykułu:

• Przekształcenie JDG w spółkę kapitałową – sposób na zapewnienie sukcesji (1)
• Przekształcenie JDG w spółkę kapitałową – sposób na zapewnienie sukcesji (2)

Majątek przedsiębiorcy a majątek spółki

Jednym z podstawowych problemów praktycznych pozostaje ustalenie, jaki majątek przechodzi na spółkę przekształconą.

Kodeks spółek handlowych posługuje się pojęciem „majątku przedsiębiorcy przekształcanego”. W praktyce chodzi jednak wyłącznie o majątek związany z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Nie cały majątek osoby fizycznej będącego przedsiębiorcą staje się więc automatycznie majątkiem spółki.

Szczególne problemy pojawiają się wtedy, gdy przedsiębiorca:

• wykorzystywał prywatne nieruchomości w działalności,
• korzystał z majątku wspólnego małżonków,
• nie wyodrębnił majątku firmowego od prywatnego.

W takich sytuacjach konieczna jest szczegółowa analiza prawna i księgowa.

W wielu przypadkach celowym pozostaje wyłączenie określonych składników majątkowych przekształcającego się przedsiębiorcy z jego JDG jeszcze przed przekształceniem.

Zaznaczyć bowiem należy, że o ile majątek JDG jest w istocie majątkiem osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, to już majątek spółki kapitałowej powstałej z przekształcenia jest majątkiem zupełnie odrębnego podmiotu, zaś sama konstrukcja spółki z o.o. znacznie utrudnia zmiany własnościowe w zakresie jej majątku.

Podsumowując, w okresie poprzedzającym przekształcenie przedsiębiorcy w jednoosobową spółkę z o.o. możliwe jest jeszcze uporządkowanie sytuacji majątkowej przedsiębiorcy, tak w związku z wycofaniem określonych składników tego majątku do jego majątku prywatnego jak również w związku z wprowadzeniem do JDG majątku niezbędnego do dalszego wykorzystywania już w spółce powstałej z przekształcenia.

Wartość bilansowa przedsiębiorstwa

Podstawą przekształcenia pozostaje ustalenie wartości bilansowej przedsiębiorstwa.

Wartość ta odpowiada aktywom pomniejszonym o zobowiązania i rezerwy.

W praktyce pojawia się jednak istotny problem – wartość bilansowa często nie odzwierciedla rzeczywistej wartości przedsiębiorstwa.

Dotyczy to szczególnie działalności opartych na:

• renomie marki,
• know-how,
• relacjach biznesowych,
• oprogramowaniu,
• technologiach,
• bazach klientów.

Wycena księgowa może więc znacząco odbiegać od wartości rynkowej przedsiębiorstwa. Przepisy nie dają jednak możliwości zaktualizowania wartości tego majątku w księgach spółkiz  o.o. powstałej z przekształcenia.

Kapitał zakładowy spółki po przekształceniu

Przedsiębiorca ma dużą swobodę w zakresie określenia wysokości kapitału zakładowego spółki.

Minimalny kapitał zakładowy spółki z o.o. wynosi 5.000 zł.

Nie ma jednak obowiązku, aby cała wartość przedsiębiorstwa została przeznaczona na kapitał zakładowy.

Nadwyżka może zostać przekazana na:

• kapitał zapasowy,
• kapitały rezerwowe.

Rozwiązanie to daje przedsiębiorcy znaczną elastyczność przy projektowaniu struktury finansowej spółki.

Firma przedsiębiorcy po przekształceniu

Jednym z najważniejszych zagadnień praktycznych pozostaje firma przedsiębiorcy.

W przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej firma musi zawierać imię i nazwisko przedsiębiorcy. W spółce z o.o. ustawodawca pozostawia znacznie większą swobodę.

Przedsiębiorca może:

• zachować dotychczasową nazwę,
• dodać oznaczenie „spółka z ograniczoną odpowiedzialnością”,
• zmodyfikować nazwę,
• całkowicie zmienić firmę spółki.

W praktyce najczęściej przedsiębiorcy decydują się na zachowanie rozpoznawalnych elementów dotychczasowej marki.

Jeżeli zmiana firmy nie ogranicza się wyłącznie do dodania oznaczenia formy prawnej, zastosowanie znajduje art. 584³ k.s.h.

W takim przypadku spółka przez co najmniej rok musi posługiwać się: nową firmą oraz dawną firmą w nawiasie z dodatkiem „dawniej”.

Obowiązek ten dotyczy: pism handlowych, dokumentów spółki, stron internetowych,  zamówień handlowych.

Naruszenie tego obowiązku może skutkować odpowiedzialnością członków zarządu.

Uprawnienia osobiste wspólnika

Przedsiębiorca po przekształceniu staje się jedynym wspólnikiem spółki z o.o.

Kodeks spółek handlowych przewiduje możliwość przyznania mu szczególnych praw osobistych.

Mogą one obejmować:

• prawo powoływania członków zarządu,
• prawo powoływania rady nadzorczej,
• szczególne uprawnienia kontrolne,
• prawo veta wobec określonych decyzji,
• uprzywilejowanie związane z likwidacją spółki.

W praktyce rozwiązania te mają szczególne znaczenie przy planowanym wejściu inwestora do spółki.

Przekształcenie a sukcesja rodzinna

Spółka z o.o. daje również znacznie większe możliwości planowania sukcesyjnego niż jednoosobowa działalność gospodarcza.

Wskazać bowiem należy, że udziały w spółce z o.o.:

• podlegają dziedziczeniu,
• mogą być przekazywane członkom rodziny,
• pozwalają na stopniowe wprowadzanie sukcesorów do działalności.

Dzięki temu przedsiębiorstwo może funkcjonować niezależnie od zmian pokoleniowych.

Podsumowanie

Przekształcenie jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę z o.o. wywołuje szereg skutków wykraczających daleko poza samą zmianę formy prawnej działalności.

Szczególne znaczenie ma możliwość wykorzystania spółki z o.o. do procesów sukcesyjnych.

Warto się zatem zainteresować taką formułą zmian własnościowych w przedsiębiorstwie, szczególnie przy wielości sukcesorów, mając w szczególności na uwadze ograniczenie odpowiedzialności wobec podmiotów trzecich.

Więcej na temat tego rodzaju przekształcenia w:

• pozycji Przekształcenie przedsiębiorcy w spółkę kapitałową – jako wstęp do podatku estońskiego,
• książce: Przekształcenie jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę kapitałową. Aspekty prawne i podatkowe oraz rozwiązanie alternatywne (z suplementem elektronicznym)

Stan prawny na dzień 2 czerwca 2026 r.

Małgorzata Gach – radca prawny i doradca podatkowy Kancelaria Radcy Prawnego Małgorzata Gach