Odwołanie darowizny wykonanej – skutki podatkowe w podatku od spadków i darowizn

Zdjęcie z Magnific

Przypomnijmy

Zgodnie z art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego (k.c.), przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.

„Darowizna może polegać zarówno na przesunięciach do majątku obdarowanego określonych przedmiotów majątkowych, jak i na innych postaciach dyspozycji majątkowych darczyńcy prowadzących do zmniejszenia jego majątku, a po stronie obdarowanego – do zwiększenia jego majątku (zwiększenia aktywów lub zmniejszenia pasywów)” – wyjaśnia Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z dnia 10 października 2024 r. (sygn. 0112-KDIL2-1.4011.646.2024.1.AK).

Na podstawie art. 898 § 1 k.c .darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności. Po odwołaniu darowizny wykonanej obdarowany ma obowiązek zwrócić darczyńcy przedmiot darowizny.

Sprawdź: Odwołanie darowizny wykonanej – skutki prawne

Opodatkowanie darowizny

W świetle art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn (upsd) darowizna podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Podatek od darowizny płaci obdarowany (art. 5 upsd).

Osoby najbliższe darczyńcy mogą skorzystać ze zwolnienia podatkowego. Zezwala na to art. 4a ust. 1 upsd zgodnie z którym z podatku od spadków i darowizn zwolnieni są małżonek, zstępni (dzieci i wnuki), wstępni (rodzice i dziadkowie), rodzeństwo, pasierb i pasierbica, ojczym i macocha, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego  w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego  na formularzu SD-Z2 oraz w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny są środki pieniężne udokumentują ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym.

Sprawdź: Darowizna pieniężna a podatek od darowizny – uchwała NSA z dnia 20.03.2023 r. sygn. III FPS 3/22

Odwołanie darowizny

Odwołanie darowizny stanowi odrębną od umowy darowizny czynność prawną.  Nie ma wpływu na podatek zapłacony wcześniej przez obdarowanego. W przypadku, gdy darczyńca odwołał darowiznę już wykonaną wtedy, urząd skarbowy nie zwróci obdarowanemu  zapłaconego podatku. Obdarowany bowiem korzystał z tejże darowizny np. z darowanego mieszkania, czy środków pieniężnych.

„Przeniesienie własności przedmiotu darowizny z powrotem na darczyńcę, na inną osobę lub inne nim rozporządzenie nie ma znaczenia dla zobowiązania podatkowego powstałego w związku z uprzednio zawartą (i wykonana) umową darowizny. W odniesieniu zaś do przeniesienia własności przedmiotu darowizny z powrotem na darczyńcę na skutek odwołania przez niego darowizny należy jedynie podkreślić, że odwołanie darowizny ma skutek ex nunc. Nie niweczy więc pierwotnie uczynionej darowizny i jej skutków” – tak WSA we Wrocławiu w uzasadnieniu wyroku wydanym w dniu 8 kwietnia 2021 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 759/19, publ. Legalis.

Tożsamy pogląd zawiera wyrok NSA – Ośrodek zamiejscowy w Lublinie z dnia 12 stycznia 1998 r. (sygn.. akt I SA/Lu 1/97, publ. Legalis) oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 czerwca 2017 r. (sygn. akt I SA/Po 1687/16, publ. Legalis).

Darczyńca natomiast nie zapłaci podatku od spadków i darowizn

Odwołanie darowizny przez darczyńcę jest neutralne w podatku od spadków i darowizn tzn., że nie podlega temu podatkowi. W art. 1 ust. 1 pkt 2 upsd ustawodawca nie wymienia  odwołania darowizny jako czynności opodatkowanej tym podatkiem.

Potwierdza to utrwalona linia interpretacyjna organu skarbowego.

1. Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z dnia 20 kwietnia 2026 r. (sygn. 0111-KDIB2-2.4015.41.2026.2.DR) stwierdził, że „(…) nabycie tytułem rozwiązania umowy darowizny – jako nieobjęte zakresem ustawy – nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Zatem, taka czynność (o ile rozwiązanie umowy darowizny jest możliwe na podstawie przywołanej przez Pana zasady swobody umów uregulowanej przepisami Kodeksu cywilnego i gdy jest dokonane skutecznie) nie spowoduje po Pana stronie powstania obowiązku podatkowego w podatku od spadków i darowizn”.
2. W interpretacji podatkowej z dnia 14 października 2024 r. (sygn. 0111-KDIB2-2.4015.133.2024.1.MM) organ skarbowy zgodził się ze stanowiskiem Wnioskodawczyni. Jej zdaniem  „(…) otrzymując zwrot darowizny nie będzie w żadnym zakresie przysporzona, a jedynie przywracany jest jej oryginalny stan posiadania. Nie jest więc tak, że Wnioskodawczyni nabędzie dodatkowy majątek, którego wcześniej nie miała oraz że różnica wartości owego majątku przez okres posiadania go przez obdarowanego powoduje wzbogacenie Wnioskodawczyni. Nie uzyska ona bowiem w żadnym zakresie przysporzenia rozumianego jako zwiększenie swojego majątkowego stanu posiadania. Nie wystąpi również żadna odpłatność związana z przywróceniem stanu posiadania nieruchomości na rzecz Wnioskodawczyni”.
3. „Z wniosku wynika, że 11 czerwca 2025 r. zawarł Pan w formie notarialnej umowę darowizny, na podstawie której darował Pan synowi y sztuk akcji prostej spółki akcyjnej. Aktualnie zgodnie z art. 898 w związku z art. 900 Kodeksu cywilnego zamierza Pan dokonać czynności odwołania darowizny z 11 czerwca 2025 r. (…) Zatem po Pana stronie nie powstaną skutki podatkowe w podatku od spadków i darowizn w związku ze zwrotem przedmiotu darowizny (odwołaniem darowizny), skoro nastąpi on na podstawie art. 898 Kodeksu cywilnego” – tak interpretacja podatkowa z dnia 31 grudnia 2025 r. (sygn. 0111-KDIB2-2.4015.180.2025.2.MM).

Podsumujmy…

Odwołanie przez darczyńcę darowizny wykonanej z powodu rażącej niewdzięczności obdarowanego nie powoduje dla obdarowanego zwrotu podatku od spadków i darowizn , który zapłacił w chwili jej otrzymania. Odwołanie darowizny nie powoduje unieważnienia zawartej wcześniej umowy darowizny. Działa ono ex nunc ( łac. od teraz), czyli od chwili złożenia przez darczyńcę oświadczenia o odwołaniu darowizny.

Z tytułu odwołania darowizny darczyńca nie płaci podatku od spadków i darowizn, ponieważ nie jest czynnością prawną, która podlega opodatkowaniu tym podatkiem.

Podstawa prawna:

• Art. 888 § 1 art. 898 § 1, art. 899 § 1, art. 900 Kodeksu cywilnego (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 795).
• Art. 1 ust. 1 pkt 2, art. 4a, Ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U.z 2026 r. poz. 478).

Stan prawny na dzień 27 lipca 2026 roku

Małgorzata Gach, Wanda Książek