Przekształcenie umowy zlecenia czy umowy B2B na umowę o pracę cz. 3

Obraz autorstwa pch.vector na Magnific

Reklasyfikacja umów – jak będzie wyglądała procedura po 8 lipca 2026 r.?

Od 8 lipca 2026 r. Państwowa Inspekcja Pracy zyskuje nowe kompetencje pozwalające na administracyjne stwierdzanie istnienia stosunku pracy.

Oznacza to, że w toku kontroli inspektorzy będą mogli badać nie tylko przestrzeganie przepisów prawa pracy, lecz również oceniać, czy współpraca formalnie wykonywana na podstawie umowy cywilnoprawnej lub kontraktu B2B nie spełnia w rzeczywistości cech stosunku pracy [1]

Jeżeli w wyniku kontroli zostanie ustalone, że sposób wykonywania obowiązków odpowiada warunkom określonym w art. 22 § 1 Kodeksu pracy, okręgowy inspektor pracy będzie mógł wydać decyzję administracyjną stwierdzającą istnienie stosunku pracy. W decyzji tej zostaną określone podstawowe warunki zatrudnienia, w szczególności rodzaj umowy, wymiar czasu pracy, miejsce wykonywania pracy oraz wysokość wynagrodzenia [1]

Nowe rozwiązanie stanowi istotną zmianę w porównaniu z dotychczasowym stanem prawnym. Przed wejściem w życie nowelizacji Państwowa Inspekcja Pracy mogła co najwyżej wystąpić do pracodawcy z odpowiednimi zaleceniami lub skierować do sądu pracy powództwo o ustalenie istnienia stosunku pracy. Po zmianach organ administracji będzie mógł samodzielnie wydać rozstrzygnięcie w tym zakresie, bez konieczności uprzedniego występowania do sądu.

Możliwe odwołanie od decyzji okręgowego inspektora pracy

Przedsiębiorca oraz osoba wykonująca pracę nie zostaną jednak pozbawieni możliwości obrony swoich praw. Od decyzji okręgowego inspektora pracy będzie przysługiwało odwołanie do właściwego sądu pracy, które należy wnieść za pośrednictwem okręgowego inspektora pracy w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia [2]. Odwołanie powinno zawierać oznaczenie zaskarżonej decyzji, zarzuty, wnioski oraz ich uzasadnienie.

Jeżeli okręgowy inspektor pracy uzna odwołanie za w pełni zasadne, będzie mógł samodzielnie zmienić lub uchylić wydaną decyzję [3]. W przeciwnym razie sprawa zostanie przekazana do sądu pracy wraz z aktami sprawy i stanowiskiem organu [4].

Warto również zwrócić uwagę, że nowe przepisy przewidują możliwość nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W takim przypadku decyzja może wywoływać skutki prawne jeszcze przed zakończeniem postępowania odwoławczego. Stronom przysługuje jednak zażalenie na postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, a sąd może również wstrzymać wykonanie decyzji w toku postępowania [5] [6]

Jakie kary grożą po nowelizacji?

Nowelizacja ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy nie ogranicza się wyłącznie do przyznania inspektorom nowych uprawnień w zakresie ustalania istnienia stosunku pracy. Ustawodawca zdecydował się również na znaczące zaostrzenie odpowiedzialności za wykroczenia przeciwko prawom pracownika oraz naruszenia przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Dotychczas za większość wykroczeń określonych w art. 281 § 1 Kodeksu pracy, obejmujących m.in. zawieranie umów cywilnoprawnych w warunkach właściwych dla stosunku pracy, niepotwierdzenie umowy o pracę na piśmie, naruszenia przepisów o czasie pracy, urlopach rodzicielskich czy dokumentacji pracowniczej, groziła kara grzywny od 1 000 zł do 30 000 zł .

Po wejściu w życie nowych przepisów wysokość tej sankcji zostanie podwojona i będzie wynosić od 2 000 zł do 60 000 zł.

Szczególne znaczenie dla przedsiębiorców korzystających z umów B2B lub umów cywilnoprawnych ma art. 281 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy, zgodnie z którym wykroczeniem jest zawarcie umowy cywilnoprawnej w warunkach, w których zgodnie z art. 22 § 1 k.p. powinna zostać zawarta umowa o pracę. Dotychczas za takie działanie groziła kara od 1 000 zł do 30 000 zł, natomiast po nowelizacji kara ta wzrośnie do przedziału od 2 000 zł do 60 000 zł.

Podwyższone zostaną również sankcje przewidziane w art. 282 Kodeksu pracy. Dotychczas za niewypłacenie wynagrodzenia w terminie, bezpodstawne obniżenie wynagrodzenia, nieudzielenie urlopu wypoczynkowego czy niewydanie świadectwa pracy groziła grzywna od 1 000 zł do 30 000 zł. Po nowelizacji wysokość grzywny wzrośnie do przedziału od 2 000 zł do 60 000 zł.

Jeszcze bardziej wzrosną sankcje za niektóre szczególnie poważne naruszenia praw pracowniczych. Dotychczas za wykroczenia określone w art. 281 § 2 oraz art. 282 § 3 Kodeksu pracy groziła grzywna od 1 500 zł do 45 000 zł, natomiast po nowelizacji będzie ona wynosiła od 3 000 zł do 90 000 zł.

Przepisy te dotyczą przede wszystkim przypadków nielegalnego zatrudniania osób znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji finansowej oraz działań zmierzających do obchodzenia obowiązków alimentacyjnych poprzez nieprawidłowe wypłacanie wynagrodzenia. Ustawodawca uznał tego rodzaju naruszenia za szczególnie społecznie szkodliwe, dlatego zdecydował się na znaczące zaostrzenie sankcji finansowych.

Zmiany obejmą także kary za wykroczenia związane z bezpieczeństwem i higieną pracy

Analogiczne zmiany obejmą również wykroczenia związane z bezpieczeństwem i higieną pracy. Dotychczas za naruszenie przepisów lub zasad BHP, utrudnianie kontroli Państwowej Inspekcji Pracy czy niewykonanie nakazu inspektora pracy groziła kara grzywny od 1 000 zł do 30 000 zł. Po nowelizacji kara ta wzrośnie do przedziału od 2 000 zł do 60 000 zł.

Warto również zwrócić uwagę, że zwiększeniu ulegną maksymalne mandaty nakładane przez Państwową Inspekcję Pracy w postępowaniu mandatowym. Dotychczas inspektor pracy mógł nałożyć mandat do 5 000 zł, natomiast po nowelizacji górna granica wzrośnie do 10 000 zł.

Okres przejściowy dla pracodawców którzy do 8 lipca 2027r. dobrowolnie zmienią pozorną umowę

Co istotne, ustawodawca przewidział także okres przejściowy dla przedsiębiorców. Podmiot, który w terminie 12 miesięcy od wejścia w życie nowych przepisów dobrowolnie zastąpi pozorną umowę cywilnoprawną umową o pracę, nie będzie podlegał odpowiedzialności za wykroczenie polegające na zastępowaniu umowy o pracę umową cywilnoprawną.

Podsumowanie

Najważniejsze zmiany wynikające z reformy Państwowej Inspekcji Pracy od 8 lipca 2026 r. można sprowadzić do kilku kluczowych wniosków:

• PIP uzyska kompetencję do wydawania decyzji administracyjnych stwierdzających istnienie stosunku pracy, co dotychczas należało zasadniczo do sądów pracy.
• O kwalifikacji współpracy decydować będzie rzeczywisty sposób wykonywania obowiązków, a nie nazwa zawartej umowy. Samo zawarcie umowy zlecenia lub kontraktu B2B nie wyklucza uznania, że strony faktycznie pozostają w stosunku pracy.
• Największe ryzyko zakwestionowania współpracy występuje wtedy, gdy osoba wykonuje pracę osobiście, pod kierownictwem przedsiębiorcy, w określonym miejscu i czasie oraz bez ponoszenia rzeczywistego ryzyka gospodarczego.
• Przedsiębiorcy będą mogli odwołać się od decyzji okręgowego inspektora pracy do sądu pracy, jednak w określonych przypadkach decyzji może zostać nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
• Znacząco wzrosną sankcje za wykroczenia przeciwko prawom pracownika, a w niektórych przypadkach maksymalna grzywna wzrośnie nawet do 90 000 zł.
• Pracodawcy otrzymają roczny okres przejściowy, w którym dobrowolne zastąpienie pozornej umowy cywilnoprawnej umową o pracę pozwoli uniknąć odpowiedzialności za wykroczenie polegające na zastępowaniu umowy o pracę umową cywilnoprawną.

Objaśnienia

[1] art. 11 ust. 1 pkt 7a ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, w brzmieniu nadanym ustawą z 11 marca 2026 r.

[2] art. 477⁷ᵇ § 1 Kodeksu Postępowania Cywilnego

[3] art. 477⁷ᵇ § 5  Kodeksu Postępowania Cywilnego

[4] art. 477⁷ᵇ § 6  Kodeksu Postępowania Cywilnego

[5] art. 34 ust. 5a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy

[6] art. 477⁷ᶠ Kodeksu Postępowania Cywilnego

Podstawa prawna

• Ustawa z dnia 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2026 r. poz. 473.
• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 468 z późn. zm.).
• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 277 z późn. zm.).
• Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1712 z późn. zm.).

Stan prawny aktualny na dzień 8 lipca 2026

Klaudia Sołtysik, aplikantka radcowska, Kancelaria Radcy Prawnego Małgorzaty Gach w Krakowie