POLECAM UWADZE
19 października – Międzynarodowy Dzień Mediacji
Październik standardowo jest miesiącem, w którym wiele mówi się na temat mediacji. A to związku z przypadającym w każdy trzeci czwartek października każdego kolejnego roku Międzynarodowym Dniem Mediacji. W tym roku Międzynarodowy Dzień Mediacji przypadał na dzień 19 października. Wydaje się jednak, że wciąż wielu ludzie nie wie na czym polega mediacja i jakie są korzyści z poddania się mediacji.
Mediacja – co to takiego?
W uproszczeniu mediacja to forma pozasądowego rozwiązania sporu czy konfliktu powstałego pomiędzy stronami.
Co szczególnie istotne do rozwiązania sporu czy konfliktu dochodzą same strony w drodze czynienia sobie wzajemnych ustępstw.
Standardowo, jeśli strony mają sprzeczne interesy i dochodzi pomiędzy nimi do konfliktu, naturalnym pozostaje skierowanie sprawy na drogę postępowania sądowego.
Wówczas niezależny sąd działając na podstawie określonej procedury władny jest do rozstrzygnięcia sporu. To rozstrzygnięcie poprzedzone jest zwykle postępowaniem dowodowym, w którym to strony są zobowiązane udowodnić swoje racje. I jak to w każdej sprawie sądowej wyrok stanowi rozstrzygnięcie władcze podmiotu trzeciego, z którego zwykle zadowolona jest tylko jedna strona.
Postępowanie przed mediatorem rządzi się natomiast całkowicie innymi zasadami.
Jakie są zasady mediacji?
Postępowanie to jest postępowaniem dobrowolnym. Zasadą jest bowiem, że uczestnik mediacji dobrowolnie może podjąć decyzję o poddaniu się mediacji, co więcej może od niej odstąpić na każdym etapie postępowania i takiego jego działanie nie może podlegać ocenie sądu w przypadku gdy dalej spór kontynuowany będzie już przed sądem. W przypadku mediacji wszystko zależy od woli stron.
Postępowanie mediacyjne jest postępowaniem całkowicie poufnym. Zarówno mediator jak i uczestnicy mediacji zobligowani są do zachowania w tajemnicy informacji pozyskanych w toku spotkań. Postępowanie to jest także niejawne, uczestniczyć w nim mogą jedynie te osoby, na które wszyscy uczestnicy wyrazili zgodę.
Postępowanie mediacyjne jest też postępowaniem odformalizowanym. O ile w toku postępowania sądowego konieczne jest przestrzeganie reguł narzuconych przepisami, to w toku mediacji uczestnicy zachowują więcej swobody. Nie ma tutaj skrupulatnie przeprowadzanego postępowania dowodowego, uczestnicy mogą swobodnie przedstawiać propozycje ugodowe, które mogą także ewoluować.
Jaka jest tu rola mediatora?
W całym procesie mediacyjnym mediator pozostaje osobą całkowicie bezstronną i niezależną od stron. Ma on obowiązek równego traktowania każdej ze stron.
Mediator jest także osobą całkowicie neutralną w procesie mediacji.
Nie jest on w żadnym razie sędzią czy innym podmiotem rozstrzygającym. Jest organizatorem spotkań i czuwa nad ich spokojnym przebiegiem. Jeśli uczestnicy wyrażą na to zgodę może także podpowiadać ewentualne rozwiązania, czy w razie potrzeby wskazywać na zasadność skorzystania z pomocy innych specjalistów. Głównym zadaniem mediatora jest pomoc stronom w znalezieniu odpowiedniego dla nich kompromisu.
O czym warto pamiętać w przypadku mediacji?
Kluczowym w przypadku mediacji pozostaje treść art. 917 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem „Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać”.
Zatem w przypadku mediacji podstawową kwestią jest gotowość uczestników do wzajemnych ustępstw aby zakończyć spór.
W braku takiej gotowości jako alternatywa pozostawać może tylko spór sądowy, który: a) jest zwykle bardzo kosztowny, b) długotrwały – uwzględniając także możliwość złożenia apelacji, c) odbywa się w sposób bardzo sformalizowany i wymaga udowodnienia przez uczestników swoich racji, d) strony-uczestnicy mają ograniczony wpływ na rozstrzygnięcie ponieważ to sąd decyduje o tym kto wygrał sprawę.
Mediacja daje natomiast to, że w związku z zawarciem ugody każdy może się czuć wygranym.
Zatem jest to bardzo dobry sposób na szybkie, mniej kosztowne i być może bardziej satysfakcjonujące zakończenie sporu pomiędzy stronami.
Warto także wskazać, że ugoda zawarta w wyniku mediacji jest równoważna z wyrokiem sądowym i po nadaniu jej klauzuli wykonalności może być także egzekwowana przez komornika.
Warto przemyśleć ten sposób rozwiązywania konfliktów.
Małgorzata Gach – radca prawny i doradca podatkowy, Kancelaria Radcy Prawnego Małgorzata Gach
Absolwentka kursu: Mediacje sądowe i pozasądowe organizowanego przez Akademię Bliżej Natalia Kurzawa
