zmiana kapitału zakładowrgo bez notariusza prawo dla księgowych Małgorzata Gach

Czy wiesz, że kapitał zakładowy w spółce z o.o. możesz zmienić bez notariusza?

Standardowo podwyższenie kapitału zakładowego w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością przeprowadza się w ten sposób, że uchwała w sprawie podwyższenia kapitału zakładowego jest podejmowana na zgromadzeniu wspólników, które protokołuje notariusz. W niektórych jednak przypadkach zmiana kapitału zakładowego w spółce z o.o. może być przeprowadzona bez notariusza.

Zmiana kapitału zakładowego w spółce z o.o. bez notariusza – warunki prawne

Możliwość uproszczonego podwyższenia kapitału przewiduje art. 257 Kodeksu spółek handlowych.

Z par. 1 tego przepisu wynika, że możliwe jest:

Czytaj więcej

umorzenie udziałów w spółce zo.o. Prawo dla księgowych Małgorzata Gach

Na czym polega umorzenie udziałów w spółce z o.o. (cz. 1)

Każdy z pewnością słyszał o sprzedaży udziałów w spółce z o.o. W przypadku takiej sprzedaży sprawa jest prosta a mianowicie jeden wspólnik spółki przenosi za odpowiednią cenę udziały w danej spółce na inną osobę. Kupujący taki udział staje się zatem wspólnikiem. Na czym jednak polega inne działanie na udziałach a mianowicie umorzenie udziałów w spółce z o.o.?

Umorzenie udziałów w spółce z o.o. polega w uproszczeniu na unicestwieniu części udziałów składających na kapitał zakładowy takiego podmiotu.

Po co umarzać udziały w spółce z o.o.

Zwykle umorzenie udziałów w spółce z o.o. następuje w związku ze zmianami w zakresie udziałowców spółki (np. celem jest aby udziały w spółce posiadał jeden wspólnik, ale nie posiada on wystarczającej ilości środków na odkupienie udziałów od pozostałych wspólników), czy dla przeprowadzenia zmian restrukturyzacyjnych (np. jeśli w miejsce jednego wspólnika ma wejść inny wspólnik).

Czasami – tam gdzie np. jest przewidziane umorzenie przymusowe lub automatyczne, chodzić może o stworzenie mechanizmów eliminujących ze spółki np. wspólników prowadzących działalność konkurencyjną, lub takich których udział w spółce jest jakiś sposób zawarunkowany.

Jakie są rodzaje umorzenia?

Przepisy Kodeksu spółek handlowych wymieniają trzy formuły umorzenia.

Pierwsza z nich to tzw. umorzenie dobrowolne, które dokonuje się w drodze nabycia przez spółkę od wspólnika określonej ilości udziałów za określonym wynagrodzeniem (aczkolwiek w ramach umorzenia dobrowolnego o ile wspólnik wyrazi na to zgodę może zostać przeprowadzone także nieodpłatne umorzenie udziałów).

Generalnie umowa nabycia udziałów własnych przez spółkę w celu umorzenia wygląda praktycznie analogicznie do zwykłej umowy sprzedaży. Winna jednak zostać zawarta w oparciu o upoważnienie wynikające z uchwały zgromadzenia wspólników a nabywcą staje się nie inna osoba ale sama spółka. Cel nabycia jest także jasno określony i niezmienny.

Czytaj więcej

Odpowiedzialność z art. 299 K.s.h. a odpowiedzialność w spółce akcyjnej

Jedną z najbardziej istotnych kwestii w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej jest temat odpowiedzialności za zobowiązania. W przypadku spółek najbardziej komfortową sytuację zapewnia funkcjonowanie we ramach spółek kapitałowych tj. spółki z o.o. lub akcyjnej. Spółki te odpowiadają za swoje zobowiązania własnym majątkiem, zaś akcjonariusze czy wspólnicy mogą utracić co najwyżej równowartość zainwestowanych środków. Różnica polega natomiast na możliwej odpowiedzialności z art. 299 K.s.h. członków zarządu w spółce z o.o. w porównaniu z odpowiedzialnością członków zarządu w spółce akcyjnej.

Odpowiedzialność z art. 299 K.s.h. w spółce z o.o.

Art. 299 K.s.h. wprowadza wyraźną zasadę zgodnie, z którą odpowiedzialność za zobowiązania spółki ponosić mogą także członkowie zarządu spółki z o.o.

Odpowiedzialność z art. 299 K.s.h. w spółce z o.o. może wchodzić w grę wówczas jeśli egzekucja zobowiązań z majątku spółki okaże się bezskuteczna tj. nie będzie możliwości uzyskania należności przez kontrahentów z majątku spółki.

Odpowiedzialność z art. 299 K.s.h. jest przy tym odpowiedzialnością solidarną członków zarządu. Mogą się oni zwolnić z tej odpowiedzialności jeśli wykażą, że we właściwym czasie zgłosili wniosek o ogłoszenie upadłości lub wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo niezatwierdzenia układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu wierzyciel nie poniósł szkody.

Jeśli chodzi o sytuację wierzycieli to na podstawie tego przepisu muszą oni wykazać jedynie to, że egzekucja z majątku takiej spółki okazała się bezskuteczna. Nie wykazują winy lub innych okoliczności. Jest to niewątpliwe uproszczenie w dochodzeniu roszczeń dotyczących spółki z o.o. przeciwko członkom zarządu.

Spółka akcyjna a odpowiedzialność członków zarządu

Analogicznego przepisu brak w przypadku spółki akcyjnej.

Nie oznacza to jednak braku odpowiedzialności członków zarządu a jedynie konieczność przejścia na typowe zasady odpowiedzialności.

W ich przypadku podstawą odpowiedzialności może być np. art. 415 K.c. Zgodnie z tym przepisem Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia”.

Tylko, że w przypadku spółki akcyjnej – dochodzący roszczeń na podstawie tego przepisu od członków zarządu spółki akcyjnej musi wykazać, że poniósł szkodę, na czym ona polegała, jaki był rozmiar tej szkody oraz, że szkoda powstała na skutek zawinionego zachowania członka zarządu spółki akcyjnej. Elementy te, a w szczególności ten ostatni mogą być trudne do wykazania. Ciężar dowodowy ciąży w tym przypadku na wierzycielu.

Podsumowując powyższe, odpowiedzialność z art. 299 K.s.h. obowiązująca w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością powoduje, że w spółkach z o.o. znacznie prościej jest dochodzić zobowiązań spółki od członków zarządu. W przypadku spółek akcyjnych sytuacja dla wierzycieli jest znacznie mniej korzysta, opiera się bowiem na zasadach ogólnych wymagającym wykazania m.in. zawinionego działania po stronie członków zarządu.

Czytaj więcej

Jedyny członek zarządu a umowa o pracę w spółce

Prezes Zarządu generalnie może mieć podpisaną ze spółką umowę o pracę. Zaznaczyć tylko należy, że zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, umowa o pracę wiąże się z pewnym aspektem podporządkowania czy podległości przełożonemu.

W przypadku umów o pracę zawieranych z osobą będącą jedynym członkiem zarządu trudno raczej mówić o istnieniu stosunku podporządkowania.

Problem ten został także dostrzeżony przez orzecznictwo sądowe. Orzecznictwo to wskazuje, że gdyby przyjąć w takim stanie faktycznym możliwość zawierania umowy o pracę z jedynym członkiem zarządu, to byłoby to w istocie wprowadzenie podporządkowania pracownika „samemu sobie”, co pojęciowo pozostaje wykluczone

Szczególnie istotny jest tutaj wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17.12.1996 roku, II UKN 37/96, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8.03.1995 roku, I PZP 7/95). Tutaj szczególnie rozpoznawano stan faktyczny, w którym jedyny członek zarządu pozostawał jednocześnie jedynym wspólnikiem takiej spółki z o o.o., w której miał być zatrudniony. Podkreślano, że w nawiązanym w takich warunkach stosunku prawnym brakuje elementu podporządkowania, stanowiącego konstytutywną (niezbędną) cechę stosunku pracy.

Jak wskazał Sąd Najwyższy w przywołanym wyroku, dotyczy to zarówno sytuacji, w której umowa jest zawierana przez spółkę reprezentowaną przez wspólnika jako członka jednoosobowego zarządu takiej spółki, jak również przy pomocy pełnomocników. Umowy te zostały bowiem faktycznie zawarte z samym sobą i można im przypisać chęć obejścia ustawy (art. 58 kc), a także złożenie oświadczenia woli dla pozoru (art. 83 kc). Uznaje się również, że umowa taka jest nieważna i nie może być konwalidowana „potwierdzeniem” (ze strony pełnomocnika Spółki) (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5.02.1997 roku, II UKN 86/96).

Natomiast z orzecznictwa zdaje się płynąć wniosek, że w przypadku zawarcia umowy o pracę w konfiguracji, w której spółka z o.o. ma dwóch członków zarządu, zaś umowa o pracę jest podpisywana tylko z jedną z tych osób będącą jednocześnie prezesem zarządu – umowa taka jest ważna.

SN uznaje zawarcie takiej umowy za skuteczną prawnie jeśli przy zawieraniu tej umowy zachowane będą elementy konstrukcyjne stosunku pracy, o których mowa w art. 22 K.p.

SN w wyroku z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt II UK 20/11, stwierdził, że w takim przypadku podległość wobec pracodawcy (spółki z o.o.) wyraża się w respektowaniu uchwał wspólników i wypełnianiu obowiązków płynących z Kodeksu spółek handlowych. Można uznać, że praca wykonywana przez członka zarządu (jednego z dwóch wspólników) jest świadczona wówczas na rzecz i ryzyko odrębnego podmiotu prawa – spółki z o.o. Członek zarządu poddany jest ekonomicznej zależności od swojego pracodawcy (spółki), a jego wynagrodzenie nie jest pokrywane wyłącznie z jego kapitału (co dotyczy sytuacji, gdy udziały w spółce są rozłożone po połowie bądź w zbliżony sposób).

Zatem w każdym przypadku, w którym Prezes Zarządu Twojej spółki mówi o zawarciu ze spółką umowy o pracę – trzeba przeanalizować regulacje prawne w danej sytuacji faktycznej.

Czytaj więcej

Oświadczenia woli w jednoosobowej spółce z o.o.

Zdarza się niekiedy, że wszystkie udziały w spółce z o.o. należą do jednego podmiotu, względnie część udziałów posiada jeden wspólnik, a resztę sama spółka (chodzi tutaj np. o udziały własne spółki z o.o. nabyte w celu umorzenia). Istotne jest, że w takiej sytuacji oświadczenia woli w jednoosobowej spółce z o.o. podlegają pewnym szczególnym wymogom prawnym.

Obowiązuje w tym zakresie w szczególności art. 173 § 1 K.s.h. Przepis ten stanowi, że W przypadku gdy wszystkie udziały spółki przysługują jedynemu wspólnikowi albo jedynemu wspólnikowi i spółce, oświadczenie woli takiego wspólnika składane spółce wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności, chyba że ustawa stanowi inaczej”.

(więcej…)

Czytaj więcej

Strata w spółce z o.o. – jak ją pokryć?

Najbliższe dwa miesiące to dla właścicieli spółek oraz ich księgowych gorący okres, związany z przeprowadzaniem Zwyczajnych Zgromadzeń Wspólników. Na Zgromadzeniu tym wspólnicy zobligowani są do wypowiedzenia się m.in. w sprawie podziału zysku lub sposobu pokrycia strat.

Jeśli sprawozdanie finansowe za poprzedni rok obrotowy wykazywać będzie zysk, to Zgromadzenie podjąć może decyzję albo o podziale zysku pomiędzy wspólników – decydując się na wypłatę dywidendy, względnie o pozostawieniu zysku w spółce i przekazaniu go na kapitał zapasowy. Możliwe jest także przekazanie tego zysku na pokrycie strat z lat poprzednich.

Strata w spółce z o.o.

W przypadku natomiast, jeśli spółka wykaże stratę, uchwała Zwyczajnego Zgromadzenia Wspólników musi wskazywać na sposób pokrycia owej straty.

Najczęściej w praktyce pojawia się wówczas stwierdzenie w uchwale Zwyczajnego Zgromadzenia, że strata spółki z o.o. ze sprawozdania finansowego za rok ubiegły zostanie pokryta „z przyszłych zysków Spółki”.

(więcej…)

Czytaj więcej

Księga udziałów a co to takiego?

Czasami w rozmowach z prawnikami pojawia się hasło „księga udziałów”, najczęściej w tym aspekcie, że każda spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, a dokładniej jej zarząd powinien taką księgę udziałów prowadzić.

Księga udziałów – spis udziałowców

Generalnie księga udziałów służy do bieżącego ewidencjonowania, kto jest wspólnikiem danej spółki z o.o., jaką ilość udziałów w tej spółce posiada, jakie uprawnienia dają posiadane przez niego udziały itp. Informacje te są najbardziej istotne wówczas, gdy odbywa się Zgromadzenie Wspólników czy też np. kiedy wypłaca się zysk spółki (dywidendę).

Księga udziałów – co powinna zatem zawierać

Zgodnie z przepisami Kodeksu spółek handlowych księga udziałów powinna obejmować nazwisko i imię albo firmę (nazwę) i siedzibę każdego wspólnika, adres, liczbę i wartość nominalną jego udziałów oraz informację czy na udziałach został ustanowienie zastawu lub użytkowania i czy zastawnik lub użytkownik ma prawo do wykonywania głosu z ww. udziałów. Póki co nie ma urzędowego wzoru takiej księgi udziałów, zatem może być ona prowadzona dowolnie byle tylko obejmowała podane powyżej informacje. Księga udziałów powinna podlegać stałej aktualizacji, zatem wiedząc np. o sprzedaży, darowiźnie udziałów, podwyższeniu kapitału zakładowego czy umorzeniu udziałów – pamiętać należy także o dokonaniu zmian w księdze udziałów.

(więcej…)

Czytaj więcej

Dopłaty czy pożyczka – co korzystniejsze dla wspólników i spółki cz. 2

Kontynuując dalej wątek pożyczki do spółki z o.o. czy dopłaty do tego podmiotu trzeba wskazać także na koszty podatkowe.

W przypadku pożyczki do spółki z o.o. udzielenie pożyczki takiej spółce przez wspólnika nie powoduje obowiązku zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych (art. 9 pkt. 10 lit. i) ustawy z dnia z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych). Pożyczki tego typu są bowiem zwolnione od ww. podatku.

Kwota pożyczonych pieniędzy nie stanowi też dla spółki będącej pożyczkobiorcą przychodu do opodatkowania (art. 12 ust. 4 pkt 1) ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych). Skoro wpływ pożyczki nie jest po stronie spółki z o.o. przychodem podatkowym, to także zwrot kapitału pożyczki (kwoty pożyczonej) nie może stanowić dla spółki kosztu uzyskania przychodu.

(więcej…)

Czytaj więcej

Dopłaty czy pożyczka – co korzystniejsze dla wspólników i spółki cz. 1

Niejednokrotnie w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością niezbędne staje się dokapitalizowanie podmiotu. Problem pierwszy to brak odpowiedniej zdolności kredytowej. Rozwiązaniem tego problemu może być sięgnięcie do finansowania wspólników. Tutaj z kolei pojawić się może dylemat czy środki te wykorzystać jako pożyczkę, czy też zastosować rozwiązanie w postaci dopłat.

Pożyczka
Generalnie zaciągnięcie pożyczki przez spółkę z o.o. u wspólnika nie wymaga zgodnie z Kodeksem spółek handlowych zgód korporacyjnych takiej spółki. Inne warunki mogą być oczywiście przewidziane w umowie spółki. Umowę spółki należy w związku z tym bezwzględnie przeglądnąć przed podjęciem decyzji.

(więcej…)

Czytaj więcej