Czy warto ustanowić prokurenta

Z takim pytaniem może się spotkać każdy księgowy.

Czy zatem warto ustanowić prokurenta, nadto kto może go ustanowić i co taki prokurent może faktycznie robić.

Zaczynając od początku prawna regulacja dotycząca prokury oraz prokurenta została ujęta przede wszystkim w przepisach Kodeksu cywilnego (art. 1091 – 1099 Kodeksu cywilnego), część regulacji dotycząca głównie powołania oraz odwołania prokury uregulowana jest także w przepisach Kodeksu spółek handlowych.

Prokura stanowi rodzaj pełnomocnictwa, jednakże o dość specyficznym charakterze.

Zaznaczyć trzeba, że prokura to rodzaj pełnomocnictwa udzielanego przez przedsiębiorcę wpisanego do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Do kodeksu spółek handlowych wpisywane są natomiast wyłącznie: spółki jawne, komandytowe, partnerskie, komandytowo-akcyjne, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki akcyjne.

Jak z tego wynika przedsiębiorca wpisany do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej – zarówno samodzielnie jak i jako wspólnik spółki cywilnej – nie może ustanowić prokurenta. Pozostaje mu tylko ustanowienie typowego pełnomocnika.

Natomiast w przypadku podmiotów, które mogą ustanowić prokurenta, takie ustanowienie wymaga formy pisemnej. W przypadku spółek nie mających osobowości prawnej powołanie prokurenta wymaga zgody wszystkich wspólników prowadzących sprawy spółki, zaś w przypadku spółek kapitałowych – zgody wszystkich członków zarządu.

Prokura uprawnia prokurenta do dokonywania w imieniu przedsiębiorcy wszystkich czynności sądowych oraz pozasądowych wiążących się z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Prokurenta nie mogą natomiast ustanawiać spółki w likwidacji oraz po ogłoszeniu upadłości. Uznaje się, że prokura daje w zasadzie najbardziej szeroki zakres umocowania do reprezentowania przedsiębiorcy.

Ustawowy zakres prokury wiąże przedsiębiorcę, tzn. że nie może on dokonać żadnych jego modyfikacji, które byłyby skuteczne względem osób trzecich (ani zawężenia, ani rozszerzenia zakresu prokury). Z natury rzeczy prokurentami powinny być zatem osoby zaufane przedsiębiorcy, ponieważ skutki czynności dokonywanych przez te podmioty odnoszą się bezpośrednio do przedsiębiorcy.

Kodeks cywilny wskazuje natomiast, że prokura nie upoważnia do: