odpowiedzialność solidarna Prawo dla księgowych Małgorzata Gach

Co to jest odpowiedzialność subsydiarna w spółce osobowej ?

Księgowi zajmujący się spółkami osobowymi mogą się spotkać z pojęciem „odpowiedzialność subsydiarna”. Co to jest odpowiedź subsydiarna w spółce osobowej i kiedy możemy mieć z nią do czynienia?

Odpowiedzialność subsydiarna – regulacja prawna

Generalnie w spółkach osobowych – inaczej niż w przypadku spółek kapitałowych, gdzie odpowiedzialność wspólników za zobowiązania samej spółki jest generalnie wyłączona – wspólnicy takich spółek nie są od takiej odpowiedzialności zwolnieni.

Przepis podstawowy w tym zakresie stanowi, że:

„§ 1. Wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję z majątku wspólnika w przypadku, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna (subsydiarna odpowiedzialność wspólnika).

2. Przepis § 1 nie stanowi przeszkody do wniesienia powództwa przeciwko wspólnikowi, zanim egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna.

3. Subsydiarna odpowiedzialność wspólnika nie dotyczy zobowiązań powstałych przed wpisem do rejestru”. (art. 31 K.s.h.).

Co oznacza zatem „odpowiedzialność subsydiarna” wspólnika w spółce osobowej

Patrząc na ww. przepis ewentualna odpowiedzialność wspólnika spółki osobowej za jej zobowiązania względem podmiotów trzecich może mieć miejsce dopiero wtedy kiedy nie będzie możliwości ściągnięcia tych kwot z majątku samej spółki.

Wierzyciel spółki musi zatem najpierw skierować egzekucję do majątku spółki, a gdy ta nie doprowadzi do zaspokojenia jego długu, może skierować egzekucję do dowolnie wybranego wspólnika, do kilku z nich albo do wszystkich wspólników.

W tym ostatnim przypadku mamy do czynienia zatem z odpowiedzialnością solidarną. Znajduje to wyraz w przepisie art. 22 k.s.h. Z  przepisu tego wynika, że za zobowiązania spółki jawnej wspólnik odpowiada bez ograniczenia, całym swoim majątkiem, solidarnie z pozostałymi wspólnikami i ze spółką, właśnie w sposób subsydiarny.

Pocieszające jest zatem w tym wszystkim, że odpowiedzialność spółki za jej zobowiązania jest generalnie odpowiedzialnością pierwotną, ewentualna odpowiedzialność wspólników (solidarna) jest odpowiedzialnością w gruncie rzeczy wtórną. Wynika to w szczególności z faktu, ze jakkolwiek spółki osobowe nie mają odrębnej osobowości prawnej, to przecież mają własny majątek, mogą nabywać prawa i zaciągać zobowiązania. Logiczne jest zatem, aby to spółka swoim własnym majątkiem ponosiła odpowiedzialność finansową za zobowiązania, a dopiero w braku środków czy majątków – jej wspólnicy.

Czytaj więcej

skarga pauliańska Prawo dla księgowych Małgorzata Gach

Skargę pauliańską stosuje się też w podatkach

Instytucja tzw. skargi pauliańskiej regulowana jest w przepisach Kodeksu cywilnego. Jest ona wykorzystywana generalnie przez wierzycieli, którzy poprzez pewne roszady majątkowe dłużnika zostali pozbawieni możliwości wyegzekwowania należnych im kwot. Skoro bowiem dłużnik odpowiada swoim majątkiem za zobowiązania wobec podmiotów trzecich, to mogłoby się wydawać, że zbycie majątku osobom trzecim, w szczególności w drodze darowizny na rzecz najbliższych członków rodziny może temat zakończyć. Jako, że brak majątku to i brak możliwości zaspokojenia wierzycieli.

Skarga pauliańska – ważny instrument prawny

Na przypadki, o których mowa powyżej ustawodawca wymyślił jednak sposób. Jest to właśnie wskazana powyżej skarga pauliańska. W razie pozytywnego zakończenia postępowania wszczętego przez wierzyciela prowadzi ona do tego skutku, że wierzyciel pomimo przesunięcia określonych składników majątkowych dłużnika do osób trzech, będzie miał możliwość zaspokojenia swoich roszczeń właśnie z tych przedmiotów z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi ww. osoby trzeciej. Jego sytuacja ulegnie zatem znacznemu polepszeniu.

Czytaj więcej

uchwała w sprawie dalszego istnienia spółki Prawo dla księgowych Małgorzata Gach

Uchwała w sprawie dalszego istnienia spółki

Czasami po sporządzeniu sprawozdania finansowego spółki okazuje się, że spółka zanotowała dość istotną stratę. W pewnych przypadkach może to się wiązać z koniecznością niezwłocznego zwołania zgromadzenia wspólników dla podjęcia uchwały w sprawie dalszego istnienia spółki.

Z czego wynika obowiązek podjęcia uchwały w sprawie dalszego istnienia spółki

W przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podstawę stanowi art. 233 K.s.h. Stanowi on o tym, że jeśli z bilansu wynika, że strata spółki przewyższa kwotę stanowiącą sumę kapitału zapasowego oraz kapitału rezerwowego oraz połowę kapitału zakładowego – wówczas to powinna zostać podjęta przez wspólników uchwała w sprawie dalszego istnienia spółki.

Odpowiednikiem tego przepisu w przypadku spółki akcyjnej jest art. 397 K.s.h. Różnica polega na tym, że w przypadku spółki akcyjnej uchwała w sprawie dalszego istnienia spółki powinna zostać podjęta, jeśli wartość straty przewyższy sumę kapitału zapasowego, rezerwowego oraz jedną trzecią kapitału zakładowego.

Co powinna regulować uchwała w sprawie dalszego istnienia spółki

W pierwszym rzędzie trzeba wskazać, że celem zwołania zgromadzenia na którym będzie podejmowana uchwała w sprawie dalszego istnienia spółki jest generalnie poinformowanie wspólników o nieszczególnie dobrej sytuacji finansowej firmy. To do wspólników należeć będzie w takiej sytuacji decyzja czy likwidować spółkę czy jednak decydować się na dalsze istnienie spółki.

Zaznaczyć też trzeba, że w wersji pozytywnej nie wystarczy uchwała typu: „Zgromadzenie Wspólników podejmuje uchwałę w sprawie dalszego istnienia spółki”. Zdaniem doktryny, co też wydaje się być w takiej sytuacji logiczne uchwała powinna wskazywać na plan naprawczy, względnie przynajmniej na jego założenia. Jako formułę dokapitalizowania spółki można rozważać podwyższenie kapitału zakładowego przez wspólników lub inwestora czy też ewentualnie wniesienie dopłat do spółki z o.o.

W przypadku decyzji negatywnej generalnie powinna zostać podjęta uchwała w spawie rozwiązania spółki, która inicjuje postępowanie likwidacyjne.

W każdym przypadku pamiętać jednak trzeba, żeby przedmiotowe uchwały były podejmowane zgodnie z przepisami K.s.h. i w odpowiednim trybie.

Niezależnie od obowiązków wynikających z K.s.h. w tym zakresie, trzeba sobie jeszcze zdawać sprawę z ewentualnych obowiązków zarządu wynikających z prawa upadłościowego, jeśli spółka stanie się lub już jest podmiotem niewypłacalnym. O tym może jednak w innym wpisie.

Czytaj więcej

Oświadczenie o braku obowiązku sporządzenia sprawozdania finansowego przez spółki jawne i partnerskie

Przypominamy, że zgodnie z art. 70a Ustawy o rachunkowości także spółki jawne oraz partnerskie, które nie sporządzają sprawozdań finansowych na podstawie tej ustawy – mają także pewne obowiązki sprawozdawcze. Chodzi w tym względzie o obowiązek złożenia do KRS oświadczenia o braku obowiązku sporządzenia i złożenia rocznego sprawozdania finansowego.

Przepis ten szczegółowej stanowi, że:

„Kierownik jednostki będącej spółką jawną osób fizycznych lub spółką partnerską, której przychody netto ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych za poprzedni rok obrotowy wyniosły mniej niż równowartość w walucie polskiej 2 000 000 euro i która nie stosuje zasad rachunkowości określonych ustawą na podstawie art. 2 ust. 2, składa we właściwym rejestrze sądowym w terminie 6 miesięcy od dnia kończącego rok obrotowy, oświadczenie o braku obowiązku sporządzenia i złożenia rocznego sprawozdania finansowego”.

Poprzednio tj. do 15 marca br. oświadczenie o braku obowiązku sporządzania sprawozdania finansowego było składane do KRS przy wykorzystaniu standardowych formularzy papierowych wg. zasad opisanych np. w artykule pt. Oświadczenie o braku obowiązku sporządzenia sprawozdania finansowego – ważna informacja dla spółek partnerskich oraz jawnych

Natomiast począwszy od 15 marca 2018 r. – analogicznie jak w przypadku rocznych sprawozdań finansowych wprowadzona została zasada, zgodnie z którą oświadczenie o braku obowiązku sporządzenia sprawozdania finansowego składa się do Repozytorium dokumentów finansowych informatycznie.

Wyłączona jest zatem możliwość składania dokumentów papierowych, a skuteczne złożenie oświadczenia o braku obowiązku sporządzenia sprawozdania finansowego wymaga tylko (przetestowane przeze mnie  osobiście) konta w systemie KRS (bardzo proste do utworzenia) oraz podpisu kwalifikowanego lub też przynajmniej podpisu potwierdzonego profilem zaufanym ePUAP (ten ostatni prosty do uzyskania także przy wykorzystaniu bankowości elektronicznej).

Technicznie dalej po wejściu na stronę https://ekrs.ms.gov.pl/ należy wejść do zakładki „Bezpłatne zgłaszanie sprawozdań finansowych”.

Następnie system zażąda zalogowania się na konto. Po zalogowaniu się należy wykonać krok 1 a zatem „Przygotowanie i składanie zgłoszeń”.

Po naciśnięciu „nowego zgłoszenia” należy wpisać nr KRS danej spółki jawnej lub też partnerskiej. System wczyta wówczas dane podstawowe podmiotu wraz z danymi osób reprezentujących spółkę oraz wraz z już złożonymi dokumentami finansowymi.

Przechodząc dalej należy wypełnić: okres za który jest składane oświadczenie oraz wybrać tę pozycję z rozwijanej listy. Następnie system przeniesie tak jak w moim przypadku gdzie wybrany został podpis potwierdzony profilem zaufanym ePUAP do systemu ePUAP, gdzie wystarczy już tylko podpisać wniosek. Wniosek podpisuje jedna z osób uprawnionych do reprezentacji dla której, w systemie KRS przypisany jest nr PESEL. Wcześniej system weryfikuje jeszcze potencjalne niezgodności.

Natomiast już kilka minut później oświadczenie o niesporządzeniu sprawozdania finansowego pojawia w systemie.

Przy założeniu, że posiadasz lub założysz konto na portalu KRS i dysponujesz podpisem elektronicznym lub potwierdzanym ePUAP złożenie oświadczenia o braku obowiązku sporządzenia sprawozdania finansowego zajmie Ci max kilkanaście minut.

Niestety system nie daje możliwości  złożenia oświadczenia przez pełnomocnika, co wymusza osobistą aktywność.

Czytaj więcej

wniosek do KRS Prawo dla księgowych Małgorzata Gach

Składając wniosek do KRS pamiętaj o nowych obowiązkach!

Składając wniosek do KRS po dniu 15 marca 2018 r. trzeba pamiętać o kilku nowościach. Dotyczą one w szczególności obowiązku zgłoszenia do KRS adresów reprezentantów spółek czy też osób uprawnionych do powoływania zarządu.

Obowiązki odnoszące się do członków zarządu, likwidatorów czy prokurentów

Zgodnie ze zmienioną ustawą o KRS (art. 19a ust. 5)  do wniosku o wpis do rejestru osób reprezentujących podmiot, likwidatorów oraz prokurentów należy dołączyć oświadczenie takiej osoby o wyrażeniu zgody na powołanie, oraz wskazać jej adres do doręczeń.

Oświadczenie nie będzie konieczne tylko w przypadku gdy: a) wniosek o wpis będzie podpisany przez osobę, która podlega wpisowi lub udzieliła pełnomocnictwa do złożenia wniosku, lub też 2) zgoda osoby powoływanej jest wyrażona w protokole z posiedzenia organu powołującego lub w umowie spółki.

Jeśli Twoja spółka jest już wpisana do KRS, to ww. oświadczenie będzie musiało zostać złożone do KRS wraz z pierwszym najbliższym wnioskiem składanym do KRS, jednak nie później niż w terminie 18 miesięcy licząc od dnia wejścia w życie zmiany Ustawy o KRS w tym zakresie.

Nie będzie to jednak dotyczyło przypadków, w  których adresy do doręczeń już znajdują się w aktach rejestrowych.

Oczywistym jest także obowiązek aktualizowania adresów do doręczeń, jeśli nastąpi w tym zakresie zmiana.

Czytaj więcej

członek rady nadzorczej pracownikiem Prawo dla księgowych

Czy członek rady nadzorczej spółki może być jednocześnie jej pracownikiem?

W niektórych przypadkach w spółkach, w których funkcjonuje rada nadzorcza (obligatoryjna w spółkach akcyjnych, generalnie fakultatywna w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością) powstać może problem tego czy takie osoby mogą być zatrudnione w spółce na podstawie umowy o pracę. Czy zatem członek rady nadzorczej może być pracownikiem spółki?

Co na temat członka rady nadzorczej jako pracownika mówią przepisy prawa?

W ty zakresie ważne są regulacje art. 387 K.s.h. (dotyczy spółki akcyjnej, oraz art. 214 K.s.h. który dotyczy spółki z o.o. – o analogicznej treści). Z art. 387 K.s.h. dotyczącego łączenia stanowisk wynika, że:

„1. Członek zarządu, prokurent, likwidator, kierownik oddziału lub zakładu oraz zatrudniony w spółce główny księgowy, radca prawny lub adwokat nie może być jednocześnie członkiem rady nadzorczej.

2. Przepis § 1 stosuje się również do innych osób, które podlegają bezpośrednio członkowi zarządu albo likwidatorowi.

Czytaj więcej

zaniżona cena sprzedaży Małgorzata Gach

Zaniżona cena sprzedaży udziałów lub akcji – wspólny problem sprzedawcy i kupującego

Sprzedając akcje lub udziały w spółce masz oczywiście nadzieję na to, że uzyskasz satysfakcjonującą cenę sprzedaży. Cena ta jest ustalana przez strony a na jej wysokość mogą mieć wpływ różne okoliczności. Trzeba przy tym podkreślić, że zgodnie z zasadami wynikającymi z naszych ustaw podatkowych cena sprzedaży udziałów lub akcji powinna być rynkowa. Co jednak jeśli mamy do czynienia z zaniżoną ceną sprzedaży?

Zaniżona cena sprzedaży a sprzedający

Przepisy obu ustaw o podatkach dochodowych przewidują konieczność stosowania także w przypadku sprzedaży udziałów lub akcji takiej ceny, która odpowiadać ma generalnie cenom stosowanym w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca odpłatnego zbycia.

Oczywiście w przypadku operacji na udziałach lub akcjach – poza akacjami notowanymi na giełdzie może być problem z obiektywnym ustaleniem wartości rynkowych.

Wyjątkiem mogą być sytuacje kiedy już wcześniej dokonywane były w porównywalnych warunkach operacje na ww. walorach, względnie jeśli podatnik dysponuje wyceną niezależnego podmiotu zajmującego się zawodowo taką działalnością. Dane z tych transakcji lub dokumentacji mogą pomóc przy ustaleniu wartości rynkowej udziałów lub akcji.

Uważać natomiast należy na sprzedaż po wartości nominalnej udziałów lub akcji lub też poniżej tej wartości – szczególnie jeśli sprzedaż dotyczy dochodowego podmiotu.

Pod kątem podatkowym, ważne jest natomiast, że jeśli organ podatkowy z jakichś przyczyn uzna, iż cena sprzedaży udziałów lub akcji jest zaniżona może wezwać podatnika do zmiany wysokości ceny albo wskazania przyczyn ustalenia ceny na określonym poziomie. W razie niesatysfakcjonującej odpowiedzi lub braku odpowiedzi albo też braku zmiany ceny sprzedaży – organ podatkowy ma prawo do ustalenia ceny z uwzględnieniem opinii biegłego. Jeżeli wartość ustalona w ten sposób odbiega co najmniej o 33% od wartości wyrażonej w cenie, koszty opinii biegłego lub biegłych ponosi zbywający.

W takim stanie rzeczy liczyć się zatem należy z wydaniem decyzji określającej wysokość zaległości podatkowej w podatku dochodowym łącznie z odsetkami za zwłokę. Oczywiście nawet jeśli taka decyzja zostanie wydana nie należy się poddawać, tylko dalej walczyć.

Zaniżona cena sprzedaży a kupujący

W przypadku zaniżenia ceny sprzedaży udziałów lub akcji problem może się pojawić także po stronie kupującego (inwestora).

Różnica wartości może być bowiem potraktowana przez organy podatkowe jako przychód z tytułu częściowo nieodpłatnego świadczenia i opodatkowana podatkiem dochodowym.

Organy podatkowe mogą bowiem przyjąć w tym zakresie, że nabywca dokonując zakupu udziałów lub akcji zapłacił mniej, a zatem zaoszczędził na wydatku. W konsekwencji ów zaoszczędzony wydatek winien stanowić dla niego przychód do opodatkowania.

Podsumowując, ze względu na możliwe skutki podatkowe należy z uwagą określać cenę sprzedaży udziałów lub akcji – tak aby nie narazić się na negatywne skutki podatkowe. Dotyczy to zarówno sprzedającego jak i kupującego.

Czytaj więcej

zmiana kapitału zakładowrgo bez notariusza prawo dla księgowych Małgorzata Gach

Czy wiesz, że kapitał zakładowy w spółce z o.o. możesz zmienić bez notariusza?

Standardowo podwyższenie kapitału zakładowego w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością przeprowadza się w ten sposób, że uchwała w sprawie podwyższenia kapitału zakładowego jest podejmowana na zgromadzeniu wspólników, które protokołuje notariusz. W niektórych jednak przypadkach zmiana kapitału zakładowego w spółce z o.o. może być przeprowadzona bez notariusza.

Zmiana kapitału zakładowego w spółce z o.o. bez notariusza – warunki prawne

Możliwość uproszczonego podwyższenia kapitału przewiduje art. 257 Kodeksu spółek handlowych.

Z par. 1 tego przepisu wynika, że możliwe jest:

Czytaj więcej

prokurent odpowiedzialność z art. 299 K.s.h. Prawo dla księgowych Małgorzata Gach

Czy prokurent spółki ponosi odpowiedzialność z art. 299 K.s.h.

Kto ponosi odpowiedzialność z art. 299 K.s.h. ?

Zgodnie z art. 299 K.s.h. § 1 Jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. § 2. Członek zarządu może się uwolnić od odpowiedzialności, o której mowa w § 1, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcia postępowania układowego wierzyciel nie poniósł szkody. § 3. Przepisy § 1 i § 2 nie naruszają przepisów ustanawiających dalej idącą odpowiedzialność członków zarządu. § 4. Osoby, o których mowa w § 1, nie ponoszą odpowiedzialności za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w czasie, gdy prowadzona jest egzekucja przez zarząd przymusowy albo przez sprzedaż przedsiębiorstwa, na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości powstał w czasie prowadzenia egzekucji”.

Na tej podstawie bezdyskusyjna jest odpowiedzialność członków zarządu. Wiecj

Czytaj więcej

konwersja pożyczki na udziały Małgorzata Gach

Uważaj na konwersję pożyczki na udziały

Niejednokrotnie w toku działalności spółki pojawia się potrzeba dokapitalizowania działalności. Możliwości w tym zakresie jest wiele (dopłaty w spółce z o.o., kredyt, emisja obligacji, wejście do spółki nowego inwestora), ale bardzo często odbywa się to na zasadzie prostego udzielenia spółce pożyczki przez wspólnika.

W pewnym jednak momencie, o ile pożyczek tych nie uda się wcześniej spłacić pojawić się może problem. Za dużo zobowiązań a za niski kapitał zakładowy.

Może by zatem zamienić – skonwertować te zobowiązania na kapitał?

Konwersja pożyczki na kapitał – jak ją przeprowadzić?

Modele prawne przeprowadzenia konwersji pożyczki na kapitał są dwa.

Pierwszy model zakłada wniesienie przez wspólnika na pokrycie nowych akcji/udziałów wkładu niepieniężnego w postaci wierzytelności o zwrot pożyczki. Jak każda operacja aportowa (obejmująca wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo) do spółki kapitałowej, także i taki wkład powodowałby powstanie po stronie wspólnika wnoszącego wkład przychodu do opodatkowania. Pamiętać trzeba, że od 1 stycznia 2018 r przychód ten odnoszony jest do wartości rynkowej przedmiotu wkładu (w przeszłości był odnoszony do wartości nominalnej objętych akcji lub udziałów).

Ten sposób konwersji nie był i nie jest także i obecnie korzystny podatkowo.

Drugi model, który był wykorzystywany w praktyce zakładał: 1) podwyższenie gotówkowe tj. zasadę że nowe akcje lub udziały miały zostać pokryte wkładem pieniężnym, 2) umowne potrącenie wierzytelności wspólnika o zwrot pożyczki z wierzytelnością spółki do wspólnika o pokrycie kapitału zakładowego.

Korzyścią zastosowania tego modelu była możliwość przyjęcia, że podwyższony kapitał zakładowy jest w tym przypadku pokrywany wkładem pieniężnym, zatem na tym etapie nie pojawia się przychód do opodatkowania.

Stanowisko NSA w zakresie konwersji pożyczki na udziały

Niestety w pewnym momencie pod wpływem orzecznictwa sądów administracyjnych (wyroki NSA z dnia 25 czerwca 2014 r. (II FSK 1799/12), wyrok NSA z dnia17 grudnia 2014 r. (II FSK 2758/12) czy wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 marca 2017 r. (I SA/Kr 129/17), zaczęła dominować linia interpretacyjna niekorzystna dla podatników.

Zakłada ona generalnie zrównanie pod kątem podatkowym obu opisanych modeli konwersji pożyczki na udziały. Skutkiem tego, także zastosowanie modelu nr 2 zakładającego wkład pieniężny i potrącenie, także wiąże się z powstaniem po stronie wspólnika konwertującego pożyczkę na udziały – przychodu do opodatkowania.

Zatem decydując się na konwersję pożyczki na udziały należy w taki sposób rozplanować całą operację, aby obciążenia podatkowe były możliwie najmniejsze. Jest to możliwe do przeprowadzenia, choć może się wiązać z koniecznością podjęcia pewnych dodatkowych, nieco wymuszonych czynności.

 

Czytaj więcej